| Sokobanja |
|
Sokobanja, kao najstarija, a po mnogima i najlepša srpska banja, leži u pitomoj kotlini između dostojanstvenog i usamljenog Rtnja na severu i zagrljenih planinskih masiva Device i Ozrena na jugu. Ovo područje je bez sumnje pravi rezervat autentičnog narodnog stvaralaštva i sadržajnog i izvornog načina življenja u prirodnom ambijentu, bez ikakve industrije i sa kvalitetnim termalnim i vazdušnim potencijalima. Izuzetno bogato prirodno okruženje i blaga klima čine Sokobanju i njenu okolinu pravim turističkim biserom, a lekovitost termalnih radioaktivnih izvora i specifičan sastav vazduha svrstavaju je u red retkih sličnih lečilišta i svetu. Tradicija čuvanja i negovanja prirode, neimarstvo proteklih vekova, narodna predanja. 0 čudotvornoj vodi vidarici i izuzetno bogato prirodno okruženje podstakli su meštane i rukovodstvo opštine da 1992. godine proglase Sokobanju ekološkom opstinom. Najstariji tragovi prisustva ljudi na ovom prostoru, nađeni u jednoj pećini u okolini Sokobanje, potiču iz paleolita. Početkom milenijuma ovim prostorom su vladali Rimljani, o čemu svedoče grobnice iz 2. i 3. veka i legenda da su izgradili utvrđeni Soko-grad, a po Kanicu oni su ovaj kaštel koristili za zaštitu termi u kojima su se lečili rimski legionari. Devet godina posle kosovske bitke Banju su zauzeli Turci i iz perioda njihove duge vladavine ovim krajevima, potiču još i danas dobro očuvana topla kupatila TURSKI AMAMI - koja su očigledno sagrađena na temeljima porušenih rimskih termi. U 18. veku austrijski general grof Šmetaus piše : " Banja je divno mesto. Ima jedan tvrdi grad, koji bi mogao da bude antičkog porekla, i izvore o čijoj se lekovitosti čuda pričaju. Ozidani su kamenom i mermerom i čuvaju se čisto. Turci tu dolaze sa svih strana, pa čak i iz Azije... Odmah po oslobođenju od Turaka Knez Miloš naređuje da se u Banji tursko kupatilo potpuno obnovi, a uz muški bazen izgrađena je posebna kada za samog Knjaza, koja je i danas još u funkciji. Postavio je banjskog lekara, a juna 1837. godine u Banji počinje da se razvija zdravstveni turizam, koji i danas čini okosnicu privrednog i kulturnog razvitka Sokobanje i okoline. l sam knez Miloš je provodio leta u Sokobanji u svom Konaku, pored samog kupatila. Tu je on godine i primio poslednji put Vuka Karadžića koji mu je čitao "Praviteljstvujušči sovjet". Jedan od značajnih spomenika kulture je i česma na ulazu u Sokobanju, podignuta po naredbi i u čast Kneza Miloša sa natpisom: " MILOŠ OBRENOVIĆ I KNJAZ SRPSKI PODIŽE OVAJ ISTOČNIK ZA VECNI SPOMEN DOLASKA SVOG U BANJU GODINE 1860-te ". Banju su redovno posećivali, u njoj se lečili, odmarali i tražili nadahnuća za svoja stvralaštva velikani naše kulture, kao što su : Branislav Nušić, Stevan Sremac, Isidora Sekulić, Ivo Andrić, Meša Selimović, prvi srpski urbanista Emilijan Joksimović, Mitropolit Mihailo - koji je rođen u Sokobanji i mnogi drugi. Sve nesporne kvalitete Sokobanje je njen najčešći gost Branislav Nušić sublimirao u jednoj, ali vrednoj rečenici:" SOKOBANJA SOKO-GRAD, DOĐEŠ MATOR, ODEŠ MLAD. " |